Zo werkt de BuurtKompas-score

Wat de score wel en niet is

De BuurtKompas-score vat een aantal officiële cijfers over een buurt samen in één getal van 0 tot 10, verdeeld over vijf pijlers. De score is relatief: hij zegt hoe een buurt het doet ten opzichte van alle andere buurten in Nederland, niet of een buurt op zichzelf goed of slecht is. Een 7,0 betekent dus: op deze indicatoren doet deze buurt het beter dan de meeste Nederlandse buurten. Een 3,0 betekent het omgekeerde, niet dat er iets mis is met de mensen die er wonen.

De score gebruikt geen enquêtes, beoordelingen, modellen of meningen: alleen de open data van het CBS en de geregistreerde misdrijven van de politie, precies zoals ze ook elders op deze site staan. Cijfers worden nooit geschat of aangevuld; wat er niet is, valt weg (zie ontbrekende cijfers).

De vijf pijlers

Elke pijler heeft een vast gewicht. De gewichten zijn een redactionele keuze: welvaart & inkomen weegt het zwaarst (25%) omdat daar de meeste spreiding tussen buurten zit, ruimte & energie het lichtst (15%). Samen tellen ze op tot 100% en binnen een pijler weegt elke indicator even zwaar.

Indicatoren en bronnen

Hieronder staat elke indicator met de richting die de score aanhoudt ("hoger is beter" of "lager is beter") en de bron waar het cijfer vandaan komt. Alle CBS-cijfers zijn afkomstig uit de open data van het CBS (CC-BY 4.0); de volledige bronvermelding staat opDatabronnen.

Hoe de berekening werkt

De berekening gebeurt in vijf stappen en is voor elke indicator hetzelfde.

1. Waarde ophalen. Voor elke indicator nemen we het cijfer van het gebied zelf, in de eenheid die we tonen (afstanden in kilometers, aandelen in procenten, WOZ-waarde in euro's).
2. Percentiel bepalen. We vergelijken die waarde met de verdeling van dezelfde indicator over de vergelijkingsgroep: alle buurten van Nederland met minstens 500 inwoners. Het percentiel is het aandeel van die buurten dat slechter scoort, in de goede richting:
   percentiel = 100 × (aantal vergelijkingsbuurten met een slechtere waarde) ÷ (aantal vergelijkingsbuurten)
   Bij "lager is beter" (zoals het gemiddelde gasverbruik) telt dus een hogere waarde als slechter. Gelijke waarden krijgen hetzelfde percentiel.
3. Subscore per indicator. Het percentiel gaat naar de schaal 0–10:
   subscore = percentiel ÷ 10, afgerond op één decimaal.
4. Pijlerscore. De pijlerscore is het gemiddelde van de subscores van de indicatoren die voor dit gebied beschikbaar zijn. Elke indicator weegt binnen de pijler dus even zwaar; ontbreekt er een cijfer, dan wordt het gewicht herverdeeld over de indicatoren die er wél zijn.
5. Totaalscore. De totaalscore is het gewogen gemiddelde van de pijlerscores met de gewichten uit de tabel hierboven, afgerond op één decimaal. Pijlers zonder beschikbare cijfers vallen weg en hun gewicht wordt herverdeeld over de overige pijlers. Zo wordt een gebied niet gestraft voor een cijfer dat het CBS niet levert.

De uitkomst is deterministisch: dezelfde cijfers geven altijd dezelfde score, en de volgorde in ranglijsten wordt bij een gelijke score beslist door de regio-code. Omdat de pijlerscores al op één decimaal zijn afgerond, kun je de totaalscore narekenen met de cijfers die op de pagina staan.

Ontbrekende cijfers

Niet elk gebied heeft voor elke indicator een cijfer. Het CBS rondt af of laat waarden weg als ze te herleiden zijn tot personen of bedrijven, en sommige bronnen dekken alleen gemeenten. Daarom geldt:

• Een ontbrekend cijfer wordt overgeslagen, nooit als nul of als slechtste waarde geteld.
• Binnen een pijler wordt het gewicht van een ontbrekende indicator herverdeeld over de indicatoren die er wel zijn: een pijlerscore is altijd het gemiddelde van de aanwezige indicatoren.
• Heeft een gebied voor een hele pijler geen cijfers, dan vervalt die pijler en wordt het totaal herberekend met de overige pijlers.
• Is er voor minder dan twee pijlers een cijfer, dan tonen we geen score. Eén losse indicator is geen samengestelde score. Dat geldt in de huidige data voor 510 van de 14.820buurten — vaak (vrijwel) onbewoonde buurten waar het CBS niets publiceert.
• Omdat gebieden op iets verschillende sets indicatoren kunnen scoren, is de maatlat niet voor elke buurt exact gelijk: hoe meer cijfers ontbreken, hoe groter de onzekerheid.

Vergelijkingsgroep: buurten met minstens 500 inwoners

De percentielen worden berekend over de buurten van Nederland met minstens 500 inwoners: in de huidige data 8.646 buurten (peiljaar 2026, bestand bijgewerkt oktober 2026).

Die grens is er om de vergelijking zinvol te houden. In kleine buurten zeggen procentuele cijfers weinig: één persoon meer of minder verschuift het percentage zichtbaar, en het CBS onderdrukt daar vaker waarden. Door alleen buurten vanaf 500 inwoners de maatstaf te laten bepalen, wordt een percentiel niet op ruis gebouwd. De score zelf rekenen we wél uit voor elke buurt waar genoeg cijfers voor zijn — met de kanttekening dat een buurt onder de 500 inwoners een onrustiger cijfer heeft.

Percentiel en rang

Op de regio-pagina's staan drie extra duidingen naast de totaalscore:

• Landelijk percentiel. Het aandeel van de vergelijkingsgroep met een lagere totaalscore. 82% betekent: 82% van de Nederlandse vergelijkingsbuurten heeft een lagere BuurtKompas-score. Dat percentage gaat over dezelfde groep van 8.646 buurten die ook de percentielen van de indicatoren bepaalt.
• Rang in de gemeente. De positie van de buurt tussen de andere buurten van dezelfde gemeente, aflopend gesorteerd op totaalscore; bij een gelijk totaal beslist de regio-code. Alle buurten van de gemeente waarvoor een score bestaat doen mee. Wijken en gemeenten krijgen geen rang: zij zijn geen buurt.
• Kwalificatie. De woorden bij de score ("Matig" tot "Uitstekend") zijn een hulpmiddel om een rapportcijfer te lezen: 8,5 en hoger "Uitstekend", 7,5 "Zeer goed", 6,5 "Goed", 5,5 "Ruim voldoende", 4,5 "Voldoende", 3,5 "Matig", 2,5 "Onvoldoende" en daaronder "Zwak". Ze zijn afgeleid van de score en voegen geen eigen oordeel toe.

Wijken, gemeenten en Nederland

Wijken, gemeenten en Nederland zelf krijgen dezelfde berekening op hun eigen, door het CBS gepubliceerde cijfers. Hun percentiel wordt dus uitgedrukt ten opzichte van de Nederlandse buurten. Let op wat dat betekent: een gemeente is geen buurt. Stedelijke gemeenten hebben bijvoorbeeld minder gezinshuishoudens en een hogere bevolkingsdichtheid dan de gemiddelde buurt, waardoor zo'n geaggregeerde score structureel lager uitvalt dan de scores van de buurten erbinnen. Vergelijk een gemeentescore daarom met andere gemeentescores, en een buurtscore met andere buurtscores.

Beperkingen van deze methode

De score is een samenvatting van officiële statistieken en niets meer dan dat. Wat je er vooral niet uit moet halen:

• Het is geen oordeel over bewoners. De score beschrijft geregistreerde feiten over een gebied op één moment. Lage cijfers zeggen niets over de mensen die er wonen, hun inzet of hoe het er echt voelt om er te wonen.
• Het is een relatieve maat. Een 6,0 is geen "ruim voldoende" in absolute zin: de Nederlandse buurten zijn de maatstaf, het midden van die groep ligt rond 5,0 en er zijn altijd buurten onderaan. Het cijfer is dus een positie in een rangschikking, geen eindcijfer over een buurt op zichzelf.
• Kleine buurten zijn ruisgevoelig. Onder de 500 inwoners kan één verhuizing of één incident een percentage flink laten bewegen. Bovendien bepaalt de vergelijkingsgroep (buurten vanaf 500 inwoners) de percentielen, dus buurten eronder worden aan die maatstaf afgemeten. Buurten met vrijwel geen inwoners — bedrijventerreinen, parken, water — vallen af omdat er te weinig cijfers zijn.
• De indicatoren zijn niet alles. Wat het CBS op buurtniveau publiceert, mist onderwerpen die het wonen net zo goed bepalen: kwaliteit van scholen en zorg, sociale samenhang, geluid, groen, veiligheidsgevoel, bereikbaarheid per fiets of openbaar vervoer en de staat van de woningen. De pijler "Gezinnen & leefbaarheid" waardeert gezinskenmerken positief; dat is een keuze, geen oordeel over andere huishoudensvormen.
• Welvaart is niet hetzelfde als welzijn. De pijler Welvaart & inkomen gebruikt onder meer de gemiddelde WOZ-waarde en de inkomensverdeling. Daarmee zegt de score iets over de welvaart in een gebied, niet over hoe fijn een gebied is om in te wonen.
• De cijfers lopen achter. De score gebruikt het meest recente CBS-peiljaar (2026, met inkomens-, arbeids- en energiecijfers uit 2025 waar het CBS nog geen nieuwer cijfer heeft) en wordt ongeveer één keer per jaar bijgewerkt. In nieuwbouw- en krimpgebieden kan de werkelijkheid sneller veranderen dan de cijfers.
• Onderdrukte cijfers en afronding. Het CBS rondt af en laat waarden weg bij kleine aantallen. Dat is precies waarom ontbrekende cijfers worden overgeslagen en waarom de vergelijkingsgroep een ondergrens heeft. Gebruik de score daarom als startpunt voor een vergelijking, niet als eindoordeel.
• Geen advies. De score is geen koop-, huur- of beleggingsadvies en voorspelt geen prijsontwikkeling.

Versie en bronnen

Methodiekversie v1.0 (15 oktober 2026). Deze versie is vastgesteld op 15 oktober 2026 en is sindsdien niet gewijzigd; wanneer we pijlers, indicatoren of gewichten aanpassen, gaat het versienummer omhoog en vermelden we dat hier en op de betrokken pagina's.

• CBS — Kerncijfers wijken en buurten 2026 (86358NED): bevolking, huishoudens, woningkenmerken, WOZ-waarde, dichtheid en afstanden.
• CBS — Kerncijfers wijken en buurten 2025 (86165NED): aanvulling voor inkomen, arbeid en energie.
• CBS — Nabijheid van voorzieningen (2026) (86270NED): afstand tot apotheek en ziekenhuis.
• CBS/Politie — Geregistreerde misdrijven (47018NED): misdrijven per 1.000 inwoners.

Alle cijfers zijn open data en mogen met bronvermelding worden hergebruikt. Vragen over de methode of een cijfer dat niet klopt? Laat het weten — we passen liever de uitleg aan dan dat er iets blijft staan dat niet te verantwoorden is.